کمرهای شکسته زیر بار/ کسی به فکر باربران بازار نیست!

به گزارش خبرنگار ایلنا، در حالی که کارگران باربر در سراسر کشور بخش مهمی از چرخه حمل‌ونقل کالا، توزیع و خدمات لجستیکی غیررسمی را بر دوش می‌کشند، سازمان تأمین اجتماعی همچنان نتوانسته یا نخواسته سازوکاری روشن و عملی برای پوشش بیمه‌ای این قشر تعریف کند. این بلاتکلیفی مزمن، سال‌هاست که به رویه‌ای عادی تبدیل شده و مسئولیت آن مستقیماً متوجه نهادی است که طبق قانون، متولی حمایت بیمه‌ای از نیروی کار به شمار می‌رود. 

سازمان تأمین اجتماعی، به جای ارائه راه‌حل برای شناسایی و پوشش بیمه‌ای کارگران باربر، مسئله را در پیچ‌وخم فرآیندهای اداری و احراز هویت‌های ناکارآمد معلق نگه داشته است؛ فرآیندهایی که نه متناسب با ماهیت این شغل طراحی شده‌اند و نه امکان شناسایی دقیق کارگران واقعی را فراهم می‌کنند. نتیجه این رویکرد، حذف عملی هزاران کارگر باربر از چرخه بیمه و انتقال کامل ریسک‌های درمان، ازکارافتادگی و آینده شغلی بر دوش خود کارگران بوده است. 

وقتی احراز هویت بهانه می‌شود، بیمه قربانی

این در حالی است که شغل باربری، به دلیل فشار جسمی مداوم، آسیب‌های اسکلتی و فرسودگی زودرس نیروی کار، بیش از بسیاری از مشاغل دیگر نیازمند پوشش‌های بیمه‌ای پایدار است. بی‌توجهی سازمان تأمین اجتماعی به این واقعیت، عملاً به معنای نادیده گرفتن ویژگی‌های بنیادین این شغل و بی‌پاسخ گذاشتن یکی از روشن‌ترین مطالبات صنفی کارگران باربر است. 

 هزینه‌های تعلیق بیمه، مستقیماً بر زندگی و سلامت کارگرانی تحمیل می‌شود که بدون بیمه، بدون پشتوانه و بدون امنیت شغلی، بار اقتصاد کشور را بر دوش می‌کشند. 

بار فرسودگی بر دوش کارگر، سکوت روی میز تأمین اجتماعی

کاظم احمدیان، رئیس انجمن صنفی کارگران باربر شهر تهران، در تشریح آخرین وضعیت کارگران باربر، با تأکید بر جدایی‌ناپذیری وضعیت این قشر از نابسامانی شرایط عمومی اقتصاد کشور، می‌گوید: «کارگران باربر، جدا از سایر اقشار کارگری و کل جامعه نیستند. هر وقت وضعیت اقتصادی مردم خوب باشد و بازار رونق داشته باشد، وضعیت کاری این کارگران هم بهتر می‌شود و هر وقت بازار دچار رکود شود، این‌ها هم متأثر می‌شوند.» 

او با اشاره به شرایط کنونی بازار توضیح می‌دهد: «در حال حاضر، از نظر داشتن کار، کارگران باربر چه در بازار تهران و چه در ترمینال‌ها و مراکز حمل‌ونقل، وضعیت بدی ندارند. این‌طور نیست که بیکار باشند. بالاخره جابه‌جایی کالا، خرید و فروش مردم و حمل‌ونقل وجود دارد و همین باعث می‌شود که کار برای این قشر برقرار باشد. البته نمی‌شود گفت وضعیت ایده‌آل است یا نمره صد می‌گیرد، اما در مجموع بازار کار دارند.» 

احمدیان تأکید می‌کند که مشکل اصلی و اساسی کارگران باربر، نه نبود کار، بلکه فقدان حمایت بیمه‌ای است: 

«مهم‌ترین مشکل کارگران باربر، فقط و فقط بیمه تأمین اجتماعی است. متأسفانه نه سازمان تأمین اجتماعی، نه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، نه وزیر کار و نه حتی رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، هیچ‌کدام به‌طور جدی به فکر کارگران باربر بازار نیستند.» 

او با اشاره به قطع حمایت‌های محدود گذشته می‌افزاید: «کمک‌های دولتی و بیمه‌های حمایتی که سال‌ها قبل برای این کارگران وجود داشت، چندین سال است که به‌طور کامل قطع شده. در تمام این مدت، حتی یک نفر از کارگران باربر هم نتوانسته وارد فرآیند بیمه تأمین اجتماعی شود.» 

رئیس انجمن صنفی کارگران باربر تهران، به مشکل احراز هویت شغلی به‌عنوان یکی از گره‌های اصلی این مسئله اشاره می‌کند و می‌گوید:  «سازمان تأمین اجتماعی در موضوع احراز هویت شغلی کارگران باربر، عملکرد درستی نداشته است. عده‌ای که کارگر باربر واقعی نیستند، توانسته‌اند از بیمه استفاده کنند، اما بخش عمده‌ای از کارگران واقعی هرگز به این بیمه نرسیده‌اند؛ چه در گذشته و چه در حال حاضر.» 

او ادامه می‌دهد: «ما بارها با سازمان تأمین اجتماعی جلسه گذاشتیم و مکاتبه کردیم و گفتیم اجازه بدهید تشکل صنفی به‌عنوان مرجع تخصصی وارد فرآیند احراز هویت شود تا افراد غیرواقعی حذف شوند و جای آن‌ها را کارگران واقعی بگیرند، اما این پیشنهاد مورد قبول سازمان قرار نگرفت.» 

احمدیان با انتقاد از واگذاری این فرآیند به کارگزاری‌ها تصریح می‌کند: «تشخیص شغل کارگران باربر را به دفاتر کارگزاری سپرده‌اند؛ دفاتری که نه شناختی از این شغل دارند و نه بررسی دقیقی انجام می‌دهند. همین موضوع باعث شده یک معضل جدی شکل بگیرد.» 

او راه‌حل را در ورود نهادهای حاکمیتی می‌داند و می‌گوید: «به‌نظر من، دولت، وزارت کار و کمیسیون اجتماعی مجلس باید یک طرح مشخص را به صحن علنی مجلس بیاورند تا کارگران باربر تحت پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار بگیرند. منابع مالی این طرح هم می‌تواند از محل‌های مختلف تأمین شود؛ از بودجه دولت گرفته تا کمک شهرداری‌ها یا حتی سازمان هدفمندی یارانه‌ها.» 

احمدیان نقش شهرداری‌ها را در این زمینه مؤثر ارزیابی می‌کند و می‌افزاید: «شهرداری‌ها می‌توانند سهمی از حق بیمه را تقبل کنند و بخشی هم توسط خود کارگر پرداخت شود تا در نهایت، کارگران باربر به بیمه تأمین اجتماعی و خدمات درمانی برسند.» 

او در پایان، با اشاره به فرسایشی‌بودن این شغل تأکید می‌کند: «باربری یک شغل طاقت‌فرساست. این کارگران بعد از چند سال دچار مشکلات جدی جسمی مثل کمردرد و دیسک کمر می‌شوند و عملاً امکان ادامه کار طولانی‌مدت را ندارند. با وضعیت فعلی گرانی و هزینه‌های درمان، بسیاری از آن‌ها حتی توان درمان خود و خانواده‌شان را ندارند. کارگران باربر صدای بلند و زبان گویایی ندارند، اما بخشی از طبقه کارگرند و دولت و نهادهای مسئول باید بالاخره برای آن‌ها فکری بکنند.»