انتقال آب راه‌حل اول نیست، اما در بحران زاینده‌رود اجتناب‌ناپذیر است

حامد یزدیان، امروز سه‌شنبه ۲۵ آذر در جلسه بسیج اساتید دانشگاه اصفهان با اشاره به حساسیت شرایط کنونی کشور اظهار کرد: امروز جمهوری اسلامی ایران در یکی از مقاطع بحرانی و آزمون‌های مهم خود قرار دارد؛ از یک‌سو با تهدیدهای متنوع بین‌المللی مواجه‌ایم که بخشی از ابعاد نظامی آن در ماه‌های گذشته بروز یافته و از سوی دیگر شکل تهدیدها تغییر کرده و پیچیده‌تر شده است.

وی با تأکید بر ضرورت هوشیاری ملی افزود: اگر دشمن بخواهد ضربه بزند، الزاماً از مسیر حمله نظامی مستقیم وارد نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند با اقدامات خرابکارانه و تروریستی، زیرساخت‌های حیاتی کشور را هدف قرار دهد. هشدارهایی در این زمینه داده شده و گزارش‌هایی نیز وجود دارد که نشان می‌دهد در برخی حوزه‌ها، از جمله امنیت زیستی و غذایی، با اقدامات عامدانه یا نگران‌کننده مواجه بوده‌ایم که خوشبختانه با اقدام به‌موقع دستگاه‌ها، از بروز بحران‌های جدی جلوگیری شده است.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اهمیت امنیت غذایی بیان کرد: بخش کشاورزی و دامپزشکی مستقیماً با معیشت مردم و سفره خانوارها در ارتباط است و هرگونه اختلال در این حوزه می‌تواند تبعات اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای داشته باشد، بنابراین لازم است همه دستگاه‌ها با نگاه پیشگیرانه و کارشناسی وارد عمل شوند.

یزدیان ادامه داد: در کنار تهدیدهای خارجی، کشور با چالش‌های داخلی نیز روبه‌روست. تصمیماتی که به تشدید فشارهای اقتصادی و نارضایتی اجتماعی منجر می‌شود، باید با دقت و ملاحظه شرایط جامعه اتخاذ شود. توصیه‌های رهبر معظم انقلاب درباره حفظ انسجام اجتماعی و پرهیز از دوقطبی‌سازی، ناظر بر همین ضرورت است. وفاق به معنای سکوت در برابر خطاها نیست، بلکه به معنای نقد کارشناسی، نصیحت مشفقانه و کمک به دولت و نظام برای اصلاح امور است.

وی درباره وظایف نخبگان و مسئولان در شرایط فعلی اظهار کرد: هرکس در حوزه تخصصی خود، چه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، نظامی و به‌ویژه کشاورزی، باید نقش‌آفرینی مؤثر داشته باشد تا هم به آرامش اجتماعی کمک شود و هم منافع ملی به‌درستی تأمین شود.

نماینده مردم اصفهان در زنده شورای اسلامی با اشاره به بحران آب در این استان گفت: مسئله آب، به‌ویژه در حوضه زاینده‌رود، به یک بحران عمیق تبدیل شده است. متأسفانه در سال‌های گذشته، درک دقیقی از عمق این بحران در برخی بخش‌های دولت، مجلس و حتی دستگاه قضایی وجود نداشته است، اما امروز با پیگیری‌های انجام‌شده، نگاه ملی به این موضوع تقویت شده و گزارش‌ها و جلسات کارشناسی متعددی در سطح کشور برگزار شده است.

یزدیان افزود: در مجلس یازدهم، نسبت به دوره‌های قبل، رویکرد ملی‌تری در قبال مسئله آب شکل گرفته و موضوعاتی مانند بهره‌وری، کاهش تلفات شبکه، اقتصاد آب، اضافه‌برداشت از منابع آب زیرزمینی و مدیریت آب‌های مرزی به‌صورت جدی در دستور کار قرار گرفته است. حتی وزیر نیرو نیز در این زمینه در صحن علنی مجلس مورد سؤال قرار گرفت که نشان‌دهنده اهمیت یافتن این مسئله در سطح تصمیم‌گیری‌های کلان است.

وی خاطرنشان کرد: حل بحران آب نیازمند اقدامات ساختاری، نظارت مستمر و شجاعت در تصمیم‌گیری است. در موضوع زاینده‌رود نیز تلاش شده است با حضور رئیس‌جمهور و مسئولان ذی‌ربط، بحث‌ها به‌صورت کارشناسی و به دور از حاشیه مطرح شود تا مسیر حل مسئله با اجماع و تدبیر پیش برود.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی در ادامه اظهارات خود درباره راهکارهای تأمین آب پایدار برای استان اصفهان با اشاره به پروژه‌های انتقال آب گفت: امروز بحث آب دریا و انتقال آن به فلات مرکزی، صرفاً یک موضوع فنی یا اقتصادی ساده نیست و باید با نگاهی چندبعدی به آن پرداخت. خط انتقال آب از خلیج فارس تا سیرجان به طول حدود ۷۰۰ کیلومتر به‌صورت موقت تکمیل شده و هم‌اکنون آب توسط بخش خصوصی و صنایع بزرگ خریداری می‌شود.

یزدیان افزود: قیمت تمام‌شده هر مترمکعب آب انتقالی حدود دو تا سه یورو است. این پروژه‌ها عمدتاً توسط صنایع بزرگ مانند گل‌گهر و سایر مجموعه‌های صنعتی و با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی اجرا شده و دولت مستقیماً مجری آن نبوده است.

وی تأکید کرد: انتقال آب دریا راه‌حل اول و دائمی ما نیست، اما در شرایط بحران، داشتن یک منبع آبی پایدار که حتی در مواقع اضطراری بتواند آب شرب را تأمین کند، قابل تأمل و ضروری است. نمی‌توان این موضوع را صرفاً با محاسبات ساده اقتصادی بررسی کرد؛ چراکه پساب، ارزش افزوده و نقش پدافندی این منابع نیز باید در محاسبات کلان لحاظ شود.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به جمعیت چندمیلیونی حوضه زاینده‌رود تصریح کرد: امروز با چهار تا پنج میلیون نفر جمعیت در این حوضه مواجه هستیم که به دلایل مختلف، درست یا غلط، در این منطقه مستقر شده‌اند. سؤال این است که برای این جمعیت چه برنامه‌ای داریم؟ اگر انتقال آب بین‌حوضه‌ای را نادرست می‌دانیم، انتقال جمعیت هم به همان اندازه مسئله‌ساز است. نمی‌توان بدون ارائه راه‌حل، صرفاً به ملاحظات اکولوژیک بسنده کرد.

یزدیان ادامه داد: ما قبول داریم که بهترین و اولین راهکار، اصلاح مدیریت حوضه آبریز، کنترل برداشت‌های بالادست، حذف اضافه‌برداشت‌ها و بازنگری در توسعه‌های نادرست کشاورزی و صنعتی است. انتقال آب نباید به راه‌حل دائمی تبدیل شود، بلکه باید به‌عنوان راهکاری موقت برای حفظ حیات اقتصادی و اجتماعی منطقه مورد استفاده قرار گیرد.

وی با انتقاد از رویکردهای جزیره‌ای در مدیریت آب گفت: یکی از پیگیری‌های جدی ما در مجلس، بازگشت به مدیریت حوضه‌ای آب است. تصمیم اشتباه استانی‌شدن مدیریت آب، آسیب‌های جدی به زاینده‌رود وارد کرده و این روند باید اصلاح شود. توسعه‌های انجام‌شده در بالادست، چه در داخل استان و چه در استان‌های همجوار، باید مورد بازنگری جدی قرار گیرد.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به مباحث محیط‌زیستی خاطرنشان کرد: نقد من این است که برخی جریان‌های محیط‌زیستی صرفاً در موضوع انتقال آب حساسیت نشان می‌دهند، اما درباره اقداماتی مانند احداث تونل‌ها و پروژه‌هایی که رژیم طبیعی رودخانه را برهم زده‌اند، کمتر سخن می‌گویند. اگر دغدغه محیط زیست وجود دارد، باید همه عوامل مؤثر در تخریب اکوسیستم رودخانه به‌صورت جامع و منصفانه بررسی شود.

یزدیان با تأکید بر ضرورت شفافیت مالی و اصلاح حکمرانی اقتصادی کشور گفت: مجلس به‌طور جدی به‌دنبال شفاف‌سازی بودجه شرکت‌ها، به‌ویژه شرکت‌های بزرگ و نفتی است. در همین راستا، در جریان بررسی الحاقیه بودجه، با وجود برخی مخالفت‌ها، مصوب شد که درآمدها و هزینه‌های این شرکت‌ها به‌صورت شفاف در جداول بودجه درج شود تا امکان نظارت واقعی فراهم شود.

وی افزود: ما در مجلس آگاهانه ریسک برخی تصمیمات را پذیرفتیم، اما معتقدیم بدون شفافیت، هیچ اصلاحی پایدار نخواهد بود. الزام دولت به ارائه جزئیات بودجه شرکت‌ها، گامی مهم در مسیر پاسخگویی و مقابله با رانت و فساد است.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به نابسامانی‌های اخیر در بازار نهاده‌های دامی تصریح کرد: بخشی از مشکلات موجود ناشی از ضعف مدیریت در وزارت جهاد کشاورزی، به‌ویژه در حوزه بازرگانی بود که متأسفانه با یک انتصاب نادرست آغاز شد و بعداً منجر به تغییر آن شد. با این حال، منصفانه نیست که تمام مسئولیت وضعیت فعلی صرفاً متوجه وزارت جهاد باشد.

یزدیان ادامه داد: از ابتدای سال مشخص بود که سیاست دولت و بانک مرکزی، حرکت به سمت تک‌نرخی‌سازی ارز و حذف تدریجی ارز ترجیحی است. وقتی نیاز سالانه کشور به نهاده‌ها حدود ۱۱ میلیارد دلار است، اما عملاً کمتر از این میزان تخصیص داده می‌شود، طبیعی است که در مقاطعی با بحران مواجه شویم. ما بارها در زمان بررسی بودجه هشدار دادیم که اگر قرار است ارز ترجیحی کاهش یابد، باید از ابتدا شفاف اعلام شود تا بازار دچار شوک نشود.

وی با انتقاد از عملکرد بانک مرکزی گفت: امروز بخش قابل‌توجهی از قفل‌شدگی بازار نهاده‌ها ناشی از  تخصیص پیدا نکردن به‌موقع ارز است. وقتی نهاده در بنادر موجود است، اما ارز آن تأمین نمی‌شود، عملاً زنجیره تأمین مختل می‌شود. در این زمینه، دولت و به‌ویژه بانک مرکزی باید پاسخگو باشند و نباید تمام فشارها بر دوش وزیر جهاد کشاورزی گذاشته شود.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به راهکار مجلس برای حمایت از معیشت مردم اظهار کرد: مجلس با اصل اصلاحات اقتصادی و حتی حذف ارز ترجیحی، در صورت اجرای درست، مخالف نیست؛ چراکه چندنرخی بودن ارز بستر فساد و سوءاستفاده را فراهم کرده است، اما شرط مجلس این است که این اصلاحات هم‌زمان با حمایت مستقیم از مردم انجام شود. طبق تکلیف برنامه هفتم، یارانه باید از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره منتقل شود و در قالب ابزارهایی مانند کالابرگ، از سفره مردم صیانت شود.

یزدیان افزود: مطالبه جدی مجلس از دولت این است که اگر آزادسازی قیمت‌ها انجام می‌شود، مابه‌التفاوت آن به‌صورت شفاف و قابل اتکا به مردم بازگردانده شود تا حداقل ۱۰ تا ۱۲ قلم کالای اساسی در طول سال با ثبات قیمتی همراه باشد. در همین راستا، ریاست مجلس و بدنه نمایندگان بر اجرای دقیق کالابرگ الکترونیکی تأکید دارند و در صورت تعلل دستگاه‌های مسئول، مجلس از ابزارهای نظارتی خود از جمله استیضاح نیز استفاده خواهد کرد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع حکمرانی آب و نقش دانشگاه‌ها اشاره کرد و گفت: استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان در حل مسائل کشور، به‌ویژه در حوزه آب و کشاورزی، ضروری است و مجلس نیز در قوانین اخیر، حمایت از دانش‌بنیان‌ها را به‌صورت جدی دنبال کرده است. با این حال، واگذاری اختیار بدون سازوکار پاسخگویی، می‌تواند آسیب‌زا باشد.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی تأکید کرد: نگاه صرفاً تئوریک و غیرواقع‌بینانه به موضوعاتی مانند تعطیلی کشاورزی و اتکای کامل به واردات، نه با واقعیت‌های اجتماعی و امنیت غذایی کشور سازگار است و نه مسئولانه. دانشگاه باید در کنار دولت و نهادهای اجرایی، در فرایند تصمیم‌سازی حضور داشته باشد، اما تصمیم نهایی باید مبتنی بر جمع‌بندی کارشناسی، مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی باشد.

یزدیان خاطرنشان کرد: اصلاح ساختارهای اقتصادی، کشاورزی و آبی کشور بدون مشارکت نخبگان، شفافیت مالی و توجه هم‌زمان به معیشت مردم ممکن نیست. مجلس در این مسیر ایستاده و با جدیت از حقوق مردم و منافع ملی دفاع خواهد کرد.

وی با اشاره به آخرین وضعیت پروژه‌های کلان تأمین آب استان گفت: موضوع انتقال آب بین‌حوضه‌ای همواره محل مناقشه کارشناسی بوده و ما نیز هیچ‌گاه انتقال آب را راه‌حل نخست ندانسته‌ایم. اولویت اصلی، مدیریت مصرف، مدیریت تقاضا، بهینه‌سازی مصرف در بخش کشاورزی و صنعت و جلوگیری از توسعه‌های ناپایدار است، اما واقعیت این است که شرایط حوضه زاینده‌رود به مرحله‌ای بحرانی رسیده که ناگزیر باید به مدیریت تأمین نیز به‌عنوان یکی از راهکارها نگاه کرد.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه پروژه‌های انتقال آب تصمیمات جدید و خلق‌الساعه نیستند، افزود: در ۱۳۹۲ در شورای عالی آب، براساس مطالعات انجام‌شده، از مجموع ۲۰ میلیارد مترمکعب آب تولیدی حوضه کارون، تنها ۱۳ میلیارد مترمکعب بین استان‌های ذی‌نفع تخصیص داده شد. سهم استان‌ها متناسب با میزان تولید آب آن‌ها مشخص شد و در همین چارچوب، سهم استان اصفهان حدود ۱/۳ میلیارد مترمکعب تعیین شد که پروژه‌های کوهرنگ یک، دو و چشمه لنگان را در بر می‌گرفت و حتی برای پروژه بهشت‌آباد نیز تخصیص اولیه پیش‌بینی شده بود.

یزدیان تصریح کرد: بنابراین اگر امروز از پروژه ماندگان صحبت می‌کنیم، این پروژه به‌هیچ‌وجه اضافه‌برداشت یا سهم‌خواهی جدید از حوضه کارون نیست، بلکه در چارچوب همان توافقات پیشین تعریف شده است. خوشبختانه پروژه ماندگان در اسفند سال گذشته مجوز شورای عالی آب را برای انتقال ۲۸۰ میلیون مترمکعب آب دریافت کرد که عدد قابل‌توجهی در مقایسه با سایر پروژه‌هاست.

وی درباره حواشی اجتماعی و محیط‌زیستی پروژه ماندگان اظهار کرد: براساس اظهارات رسمی رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور، پروژه ماندگان هیچ‌گونه مانع یا ایراد محیط‌زیستی ندارد و تمامی مخالفت‌های مطرح‌شده، از جنس دغدغه‌های اجتماعی بوده است. حتی در جلسه‌ای با حضور رئیس‌جمهور، وزیر نیرو، رئیس سازمان محیط زیست و استانداران ذی‌ربط، تأکید شد که مجوز محیط زیستی این پروژه قابل صدور است و موضوع در مسیر قانونی خود قرار دارد.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه عملیات اجرایی پروژه ماندگان فعال است، گفت: خط انتقال حدود ۲۰۰ کیلومتر طول دارد. منابع مالی پروژه نیز از محل مولدسازی و حمایت مدیریت استان تأمین شده و نگرانی جدی از این بابت وجود ندارد. پیش‌بینی ما این است که فاز نخست پروژه، طبق زمان‌بندی، به بهره‌برداری برسد.

یزدیان در ادامه به پروژه کوهرنگ سه اشاره کرد و افزود: این پروژه پس از سال‌ها فراز و فرود، اکنون از نظر کارفرما، پیمانکار و مطالعات فنی تثبیت شده است. تونل ۲۳ کیلومتری پروژه که یکی از پیچیده‌ترین تونل‌های کشور محسوب می‌شود، لاینینگ شده و بدنه سد نیز در حال اجراست. تنها چالش فعلی، تأمین مالی است که با پیگیری‌های انجام‌شده، قول تخصیص مناسب در بودجه سال آینده داده شده و امیدواریم حداکثر تا دو سال آینده این پروژه نیز به بهره‌برداری برسد.

وی خاطرنشان کرد: سال گذشته، با استفاده از انتقال موقت از تونل کوهرنگ سه، بیش از ۴۰ میلیون مترمکعب آب به حوضه زاینده‌رود منتقل شد و امسال نیز با آغاز بارندگی‌ها، پیش‌بینی می‌شود حدود ۶۰ میلیون مترمکعب آب از این مسیر وارد مدار شود. مزیت مهم سد کوهرنگ سه، امکان مهار و انتقال سیلاب‌ها در سال‌های پربارش است که می‌تواند نقش مؤثری در احیای زاینده‌رود ایفا کند.

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی درباره پروژه انتقال آب از دریا گفت: فاز نخست این پروژه به بهره‌برداری رسیده و اکنون فولادمبارکه و پالایشگاه اصفهان به‌طور کامل از آب خلیج فارس استفاده می‌کنند و برداشت آن‌ها از منابع زاینده‌رود متوقف شده است. ذوب‌آهن نیز در آستانه اتصال به این خط قرار دارد. در مجموع، حدود ۴۰ میلیون مترمکعب از برداشت سالانه صنایع از منابع سطحی و زیرزمینی زاینده‌رود کاهش یافته که هرچند عدد بزرگی نیست، اما گام مهمی در مسیر اصلاح الگوی مصرف است.

یزدیان با اشاره به برنامه بلندمدت تأمین آب صنایع تصریح کرد: در افق طرح، قرار است حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب از نیاز آبی صنایع استان از طریق آب دریا تأمین شود. اگرچه آب دریا هزینه بالایی دارد، اما برای استانی مانند اصفهان که با بحران جدی آب مواجه است، این پروژه یک اقدام پدافندی و راهبردی برای حفظ پایداری اقتصادی و اجتماعی محسوب می‌شود.

وی در پایان با تأکید بر لزوم نگاه ملی به مسئله آب گفت: انتقال آب نه راه‌حل دائمی است و نه باید جایگزین مدیریت مصرف شود، اما در شرایط بحرانی، نمی‌توان آن را نادیده گرفت. همان‌طور که نمی‌توان به استانی که در آستانه بحران آب شرب و معیشت قرار دارد، گفت منتظر بماند تا راه‌حل‌های بلندمدت به نتیجه برسد. آنچه امروز نیاز داریم، ترکیبی از نگاه ملی، اصلاح مدیریت حوضه‌ای، رعایت ملاحظات محیط‌زیستی و اتخاذ تصمیمات واقع‌بینانه برای عبور از بحران است.

منبع : ایسنا