از نگارگری کلاسیک تا نقاشی معاصر، در نمایشگاه «چشم بلورین»

رضا مهدوی در گفت‌وگو با ایسنا درباره هفتمین نمایشگاه گروهی هنرجویان دوره نقاشی ایرانی مکتب هنر رضوان با عنوان «چشم بلورین»، اظهار کرد: این رویداد هنری، خروجی مستقیم کلاس‌های آموزشی مکتب هنر رضوان است که هنرجویان آن، آثار یک تا دو سال اخیر فعالیت حرفه‌ای خود را در قالب یک نمایشگاه منسجم ارائه می‌کنند. هدف اصلی از برگزاری این نمایشگاه، ایجاد فضایی برای مواجهه هنرجویان با مخاطب واقعی، دریافت بازخورد تخصصی و تجربه ارائه اثر در چارچوب استانداردهای حرفه‌ای نمایشگاهی است که این فرآیند، بخشی از مسیر آموزشی هنرجویان محسوب می‌شود.

وی با بیان اینکه نمایش آثار در این رویداد، صرفاً به معنای ارائه کار نهایی نیست، ادامه داد: بلکه فرصتی برای مرور مسیر طی‌شده هنرجویان نیز به شمار می‌رود. آثار به‌ گونه‌ای نصب شده‌اند که مخاطب بتواند با دقت، روند رشد و تغییر نگاه هنرمندان را دنبال کند. هنرجویان در این فضا می‌توانند آثار خود را در شرایط استاندارد ببینند، آن‌ها را با کار دیگران مقایسه کنند و نسبت به کیفیت ارائه و دریافت واکنش مخاطب شناخت دقیق‌تری به دست آورند و این تجربه، نقش مهمی در بلوغ حرفه‌ای هنرمند دارد.

این مدرس نگارگر با اشاره به اینکه عنوان نمایشگاه با توجه به ماهیت هنر نقاشی انتخاب شده است، خاطرنشان کرد: نقاشی به‌عنوان شاخه‌ای از هنرهای تجسمی، ارتباط مستقیمی با «دیدن» دارد؛ دیدنی که با نگاه روزمره افراد جامعه تفاوت دارد. هنرمند جهان پیرامون خود را از زاویه‌ای پالایش‌شده‌تر می‌بیند و همین تفاوت نگاه، جوهره اصلی خلق اثر هنری است. عنوان نمایشگاه نیز تلاش دارد به همین تفاوت بنیادین در نوع نگاه هنرمند اشاره کند.

وی افزود: مفهوم «بلورین» در نام نمایشگاه، اشاره‌ای نمادین به شفافیت، تمرکز و خلوص نگاه هنرمند دارد. این بلورین بودن به نوعی نشان‌دهنده نگاه غیرآلوده، دقیق و عمیق هنرمند به پیرامون است. هنرمند با این نوع دیدن، واقعیت را از لایه‌های سطحی عبور داده و آن را در قالب اثر هنری بازآفرینی می‌کند. این مفهوم در بسیاری از آثار حاضر در نمایشگاه به‌ صورت مستقیم یا غیرمستقیم قابل مشاهده است.

مهدوی با تأکید بر اینکه در این دوره از نمایشگاه، مجموعاً ۶۱ اثر هنری به نمایش درآمده است، عنوان کرد: این آثار در رشته‌های مختلفی ازجمله نگارگری، گل و مرغ و شیوه‌های متنوع نقاشی ایرانی ارائه شده‌اند. آثار نمایشگاه، طیفی از مکاتب قدیمی نقاشی ایرانی تا رویکردهای معاصر را در بر می‌گیرند. همین تنوع باعث شده مخاطب با مجموعه‌ای گسترده از نگاه‌ها، تکنیک‌ها و بیان‌های هنری روبه‌رو شود.

وی با اشاره به اینکه از نظر تکنیک و سبک، مجموعه آثار نمایشگاه تنوع قابل توجهی دارد، ادامه داد: روند آموزشی مکتب هنر رضوان به‌ گونه‌ای طراحی شده که هنرجویان ابتدا با مطالعه و تمرین آثار کلاسیک نقاشی ایرانی آغاز می‌کنند. سپس به تدریج با جریان‌های معاصر آشنا می‌شوند و در نهایت تلاش می‌کنند به زبان شخصی خود دست پیدا کنند. این سیر آموزشی، به‌وضوح در آثار ارائه‌شده قابل ردیابی است.

این هنرمند نقاش با بیان اینکه در نمایشگاه می‌توان هنرمندانی را دید که همگی تحت یک نظام آموزشی مشترک آموزش دیده‌اند، تأکید کرد: اما خروجی آثارشان کاملاً متفاوت است. این تفاوت نشان می‌دهد که آموزش، بستری برای شکوفایی نگاه فردی هنرمند فراهم کرده است. هر هنرجو تلاش کرده هویت شخصی، دغدغه‌ها و جهان‌بینی خود را در قالب اثر هنری بیان کند. همین موضوع، نمایشگاه را از حالت یکنواخت خارج کرده و به آن پویایی بخشیده است.

وی اضافه کرد: در میان آثار نمایشگاه، نمونه‌هایی از آثار کپی‌شده نیز دیده می‌شود که بخشی از روند آموزشی محسوب می‌شوند. شاخص‌ترین اثر کپی‌شده، اثری از محمدعلی اکبری است که از اثر «ضامن آهو» استاد فرشچیان الهام گرفته شده است. این نوع تمرین‌ها به هنرجو کمک می‌کند تا با تکنیک‌ها، ترکیب‌بندی و ظرایف اجرایی استادان بزرگ آشنا شود و پایه‌های فنی خود را تقویت کند.

مهدوی با بیان اینکه در کنار آثار کپی، آثار ذهنی و خلاقانه نیز حضور پررنگی در نمایشگاه دارند، بیان کرد: ازجمله می‌توان به اثری از فریناز فرهنگ اشاره کرد که تصویری از مردی را نشان می‌دهد که ماسک از چهره برداشته و هویت واقعی خود را آشکار می‌کند. این اثر از نظر تکنیک، اجرا و مفهوم، اثری خاص و تأثیرگذار است. چنین آثاری نشان می‌دهد هنرجویان به مرحله بیان شخصی نزدیک شده‌اند.

وی با تأکید بر اینکه فرآیند خلق این آثار بدون چالش نبوده است، ادامه داد: چالش‌ها هم در حوزه تکنیکی مانند طراحی، رنگ‌آمیزی و ترکیب‌بندی و هم در حوزه محتوایی و انتخاب موضوع وجود داشته و نقش استاد در این مسیر، بیشتر راهنمایی و نظارت بوده است تا دخالت مستقیم. تلاش شده هنرجو تا حد امکان خود تصمیم‌گیرنده باشد و مسئولیت انتخاب مسیر هنری‌اش را بر عهده بگیرد.

اقتصاد هنر گردش مناسبی ندارد

این مدرس نگارگر با اشاره به وضعیت نقاشی در جامعه امروز، بیان کرد: حمایت ساختاری از هنرهای تجسمی کمرنگ است. در دوره‌هایی مانند تیموری، سلجوقی و صفوی، حمایت حکومتی باعث شکوفایی هنر ایران شد اما در دوره معاصر، اقتصاد هنر گردش مناسبی ندارد و حمایت‌ها عمدتاً به چند جشنواره محدود شده است. این وضعیت، امنیت شغلی هنرمندان را با تردید مواجه کرده است.

وی با تأکید بر اینکه نقاشی ایرانی بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی و ملی ایران است، افزود: بازگشت به ریشه‌های هنری به معنای عقب‌گرد نیست، بلکه می‌تواند مسیری برای ساخت آینده باشد. از مخاطبان انتظار می‌رود با بازدید از نمایشگاه‌ها و حمایت از آثار هنری، به تداوم این میراث کمک کنند چراکه هنر ملی زمانی زنده می‌ماند که در زندگی روزمره جامعه جریان داشته باشد.

منبع : ایسنا