چهارمحال و بختیاری؛ استانی در انتظار تحقق وعده‌های فراموش شده

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، استان چهارمحال و بختیاری با بیش از ۳۰۰ روستای درگیر تنش آبی، یکی از بحرانی‌ترین نقاط کشور در حوزه آب است و بسیاری از روستاها با تانکر آبرسانی می‌شوند و منابع زیرزمینی در حال نابودی‌اند.از سوی دیگر، پروژه آبرسانی به شهر سردشت و ۵۳ روستای شهرستان لردگان که در سال ۱۳۹۹ کلنگ‌زنی شد، با وجود وعده‌های مکرر، هنوز به مرحله بهره‌برداری نرسیده است

تبعیض در تخصیص اعتبار و اولویت‌بندی پروژه‌ها

در حالی که پروژه‌های حیاتی استان مانند آبرسانی به سردشت و ۵۳ روستا، تکمیل خط انتقال بن-بروجن و احیای تالاب‌های چغاخور و گندمان با کمبود شدید اعتبار مواجه‌اند، طرح‌های انتقال آب به استان‌های دیگر از ردیف‌های ملی و بودجه‌های ویژه برخوردار شده‌اند.

همچنین در جلسه بررسی بحران آب به ریاست رئیس‌جمهور مسعود پزشکیان (آبان ۱۴۰۴)، نمایندگان چهارمحال و بختیاری خواستار توقف طرح‌های زیان‌بار و بازنگری در سیاست‌های انتقال آب شدند. رئیس‌جمهور نیز تأکید کرد که دولت باید با «راه‌حل‌های پایدار و بدون تبعات منفی» به بحران آب رسیدگی کند که امیدواریم این امر تحقق یابد.

پروژه‌های راه‌سازی مانند محور ناغان-ایذه، جاده لردگان-دهدز و کمربندی شهرکرد نیز با پیشرفت کمتر از ۳۰ درصد، در انتظار تخصیص اعتبار مانده‌اند. این در حالی‌ست که تصادفات جاده‌ای در این محورها، جان صدها نفر را در سال‌های اخیر گرفته است و پروژه راه‌آهن مبارکه-سفیددشت-شهرکرد که از سال ۱۳۹۹ کلنگ‌زنی شده و هنوز به مرحله افتتاح نرسیده است.

 مسکن؛ نهضتی که به بن‌بست خورده

طرح نهضت ملی مسکن در استان با ثبت‌نام بیش از ۲۵ هزار متقاضی آغاز شد در شهرستان‌هایی مانند بروجن، فارسان و اردل و لردگان زمین مناسب برای واگذاری وجود ندارد یا درگیر مسائل حقوقی است. همچنین تسهیلات بانکی با نرخ سود بالا و بروکراسی پیچیده باعث شده بسیاری از متقاضیان انصراف دهند.

اگر برای ایجاد صنایع کوچک، حمایت از کارآفرینی و توسعه مشاغل خانگی اقدام نشود، مهاجرت جوانان شدت خواهد گرفت و بافت جمعیتی استان دچار فروپاشی تدریجی می‌شود.

اما پروژه‌هایی که قرار بود گره از اشتغال استان باز کنند، سال‌هاست در بن‌بست اعتبار و بی‌توجهی گرفتارند: شهرک صنعتی سفیددشت با ظرفیت جذب صدها نیروی کار، به‌دلیل نبود زیرساخت‌های برق و گاز، تنها با ۳۰ درصد ظرفیت فعال است.

کارخانه سیمان لردگان که از سال ۱۳۹۵ کلنگ‌زنی شد، هنوز به بهره‌برداری کامل نرسیده و درگیر مشکلات تأمین تجهیزات و سرمایه‌گذار است. مجتمع پتروشیمی بروجن که قرار بود یکی از قطب‌های صنعتی استان باشد، با گذشت بیش از یک دهه، هنوز در مرحله مطالعاتی باقی مانده و هیچ‌گونه عملیات اجرایی در آن آغاز نشده است.

از سوی دیگر، طرح‌های اشتغال‌زایی روستایی که با تسهیلات صندوق توسعه ملی آغاز شدند، به‌دلیل نبود بازار فروش، آموزش ناکافی و ضعف در زنجیره ارزش، اغلب به شکست انجامیده‌اند. بسیاری از جوانان روستایی پس از دریافت وام، به‌دلیل نبود حمایت فنی و بازار، مجبور به تعطیلی کسب‌وکار و بازپرداخت بدهی شده‌اند.

در حوزه مشاغل خانگی نیز، زنان سرپرست خانوار و تولیدکنندگان صنایع‌دستی با مشکلات جدی در تأمین مواد اولیه، بازاریابی و فروش آنلاین مواجه‌اند. طرح‌هایی مانند توانمندسازی زنان روستایی و توسعه مشاغل خرد در حد شعار باقی مانده‌اند. در چنین شرایطی، سفر رئیس‌جمهور باید با تصمیمات عملیاتی، تخصیص اعتبار فوری، و حمایت از زنجیره تولید و بازار همراه باشد. جوانان این استان، نه به دنبال شعار، بلکه در انتظار شغل واقعی‌اند.

آموزش و پرورش؛ مدارس فرسوده، دانش‌آموزان محروم

 ۸۳ مدرسه سنگی و کانکسی در استان شناسایی شده‌اند که باید تا پایان دولت چهاردهم حذف شوند. همچنین چند مدرسه نیمه‌تمام و دارای مشکلات عمرانی در استان وجود دارد که بیش از نیمی از آن‌ها به‌دلیل نبود اعتبار، سال‌هاست راکد مانده‌اند. حذف مدارس سنگی حتی به‌عنوان یکی از شاخص‌های ارزیابی فرمانداران استان تعیین شده است.

 محیط‌زیست؛ تالاب‌هایی که نفس‌شان به شماره افتاده

تالاب‌های چغاخور، گندمان، سولقان و علی‌آباد بروجن، از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های استان هستند. اما طبق گزارش خبرگزاری تسنیم (اردیبهشت ۱۴۰۴)، خشکسالی‌های متوالی و کاهش بارندگی‌ها باعث شده حجم آب این تالاب‌ها به‌شدت کاهش یابد و برخی از آن‌ها در آستانه خشک‌شدن کامل قرار گیرند.

استانی با یک میلیون جمعیت تنها ۱۲ بیمارستان دارد

چهارمحال و بختیاری با کمبود شدید پزشک عمومی و متخصص، تخت بیمارستانی، و مراکز درمانی مواجه است. پروژه‌های بیمارستانی نیمه‌تمام و ضعف زیرساخت‌های درمانی، سلامت مردم استان را با چالش جدی روبه‌رو کرده‌اند.

استان چهارمحال و بختیاری با جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر،  با کمبود شدید پزشک عمومی مواجه است. بسیاری از پزشکان عمومی به‌دلیل درآمد پایین، فشار کاری بالا و نبود امکانات، به سمت مهاجرت یا اشتغال در حوزه‌های زیبایی و خصوصی سوق یافته‌اند و در مراکز درمانی تأمین اجتماعی نیز، کمبود پزشک متخصص یکی از چالش‌های جدی بوده است در برخی از شهرستان‌ها مانند شهرستان اردل نیز کمبود خانه بهداشت و درمانگاه به چشم می‌خورد.

پروژه‌های نیمه‌تمام؛ درمان در انتظار اعتبار

بخش الحاقی بیمارستان هاجر شهرکرد، که قرار بود ظرفیت تخت‌های ICU و اورژانس را افزایش دهد، با گذشت بیش از ۳ سال هنوز به بهره‌برداری کامل نرسیده است. همچنین بیمارستان‌های در حال ساخت در شهرستان‌های فارسان، اردل و سامان، به‌دلیل نبود اعتبار و تأخیر در تأمین تجهیزات، در وضعیت راکد قرار دارند.

در شهرستان‌هایی مانند کوهرنگ و لردگان، فاصله دسترسی مردم به مراکز درمانی تخصصی بیش از ۷۰ کیلومتر است. بیماران مجبورند برای درمان‌های ساده یا تخصصی، به شهرکرد یا حتی استان‌های همجوار مراجعه کنند؛ امری که در شرایط اضطراری، جان بیماران را تهدید می‌کند.

در سفر رئیس‌جمهور، انتظار می‌رود که تخصیص اعتبار فوری برای تکمیل بیمارستان‌های نیمه‌تمام، جذب پزشک متخصص، و توسعه مراکز درمانی شهرستانی در دستور کار قرار گیرد. سلامت مردم، نباید قربانی کم‌توجهی‌های مزمن شود. در سفرهای معاونان رئیس‌جمهور و وزرای دولت سیزدهم به چهارمحال و بختیاری، ده‌ها وعده عمرانی، زیست‌محیطی، درمانی و صنعتی داده شد؛ اما بسیاری از آن‌ها هنوز در مرحله‌ی مطالعاتی یا افتتاح نمادین باقی مانده‌اند.

 سفرهای دولتی؛ وعده‌هایی که خاک می‌خورند

در سفر شهریور ۱۴۰۴، عملیات اجرایی نیروگاه خورشیدی شهرکرد آغاز شد. این پروژه با هدف کاهش آلاینده‌ها و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر معرفی شد، اما هنوز اطلاعات دقیقی از میزان پیشرفت، ظرفیت تولید یا زمان بهره‌برداری آن منتشر نشده است.

در آستانه سفر جدید رئیس‌جمهور، مردم چهارمحال و بختیاری انتظار دارند که این بار، مصوبات نه در قالب وعده‌های کلی، بلکه با ضمانت اجرایی، تخصیص اعتبار واقعی، و نظارت مردمی همراه باشد. این استان دیگر تاب وعده‌های بی‌سرانجام را ندارد.

 توسعه روستایی در حد افتتاح و وعده

در شهریور ۱۴۰۴، نیز عبدالکریم حسین‌زاده در سفر رسمی به چهارمحال و بختیاری، از شهرستان‌های کیار، کوهرنگ، بروجن و فارسان بازدید کرد. او در نشست شورای اداری استان اعلام کرد: «توسعه مناطق محروم از اولویت‌های دولت سیزدهم است و باید با مشارکت مردم، عدالت منطقه‌ای را محقق کنیم.»

در جریان این سفر، مجموعه‌ای از طرح‌های عمرانی، بهداشتی، کشاورزی و آبرسانی افتتاح یا کلنگ‌زنی شد. اما بررسی میدانی و گزارش‌های محلی نشان می‌دهد که بسیاری از این طرح‌ها، فاقد زیرساخت‌های بهره‌برداری، نیروی انسانی متخصص یا اعتبار پایدار هستند و در عمل، توسعه‌ای رخ نداده است.

مقاوم‌سازی مسکن روستایی در ۲۶ روستا آغاز شد، اما بسیاری از واحدها به‌دلیل نبود مصالح و تأخیر در پرداخت تسهیلات، نیمه‌کاره رها شده‌اند. آبرسانی به ۱۱۷ روستا با تانکر و خطوط انتقال موقت انجام شد، اما پروژه‌های پایدار آبرسانی همچنان در مرحله مطالعاتی باقی مانده‌اند.

 وعده اشتغال‌زایی روستایی

حسین‌زاده در بازدید از طرح‌های اشتغال‌زایی در شهرستان کوهرنگ، وعده داد که «با حمایت از مشاغل خانگی، صنایع‌دستی و دامداری سنتی، مهاجرت معکوس را تقویت خواهیم کرد.» اما فعالان محلی می‌گویند تسهیلات بانکی با سود بالا و ضمانت‌های سنگین، مانع جذب جوانان شده‌اند.

نبود بازار فروش، ضعف در آموزش فنی و نبود زنجیره ارزش باعث شده بسیاری از طرح‌ها شکست بخورند. طرح‌های صنایع‌دستی در روستاهای بیدله، سرآقاسید و دزک، به‌دلیل نبود بسته‌بندی و بازاریابی، عملاً متوقف شده‌اند.در نشست خبری پایانی سفر، حسین‌زاده گفت: «چهارمحال و بختیاری باید از حاشیه‌نشینی توسعه خارج شود.» اما در عمل، هیچ برنامه عملیاتی برای اصلاح ساختار بودجه، تخصیص ردیف‌های ویژه یا تقویت زیرساخت‌های روستایی ارائه نشد. حتی طرح‌های پیشنهادی برای ایجاد صندوق توسعه روستایی یا بازارچه‌های محلی، در حد مصوبه باقی مانده‌اند.

در مجموع، سفر معاون توسعه روستایی رئیس‌جمهور با افتتاح‌های نمادین و وعده‌های پررنگ همراه بود، اما نبود پیگیری اجرایی، تخصیص اعتبار کافی و ضعف در نظارت میدانی باعث شده این وعده‌ها نیز به سرنوشت دیگر مصوبات سفرهای دولتی دچار شوند: خاک‌خوردن در بایگانی استانداری.

آزمونی برای اعتبارسنجی وعده‌ها

سفر رئیس‌جمهور به چهارمحال و بختیاری، فرصتی برای بازنگری در سیاست‌های توسعه‌ای و بازگرداندن اعتماد عمومی است. مردم استان انتظار دارند که این سفر، نه با مصوبات کلی، بلکه با تخصیص اعتبار واقعی، زمان‌بندی مشخص، و نظارت مردمی همراه باشد. این استان دیگر تاب وعده‌های بی‌سرانجام را ندارد.