اختلاف آمریکا و انگلیس بر سر جنگ با ایران؛ چرا اروپا در جنایت ترامپ خود را عقب کشید؟

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو، در حالی که تنش‌ها در خاورمیانه پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران به مرحله‌ای تازه رسیده است، نشانه‌های آشکاری از شکاف در اردوگاه غربی دیده می‌شود. گزارش‌های رسانه‌های بین‌المللی و اظهارات مقامات آمریکایی و اروپایی حاکی از آن است که اختلاف میان واشنگتن و برخی پایتخت‌های اروپایی، به‌ویژه لندن، بر سر نحوه برخورد با ایران و مشروعیت حملات اخیر به سطحی بی‌سابقه رسیده است؛ اختلافی که حتی روابط دیرینه آمریکا و انگلیس را نیز تحت تأثیر قرار داده و می‌تواند پیامد‌های ژئوپلیتیکی مهمی برای آینده منطقه و مناسبات فراآتلانتیک داشته باشد.

گزارش شبکه CNN نشان می‌دهد که فضای اختلاف میان آمریکا و اروپا نه‌تنها در پشت در‌های بسته بلکه در سطح علنی نیز آشکار شده است. «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا در دیداری در دفتر بیضی کاخ سفید، در حالی که «فردریش مرتس» صدراعظم آلمان در کنار او نشسته بود، حملات لفظی کم‌سابقه‌ای علیه برخی از رهبران اروپایی انجام داد.

ترامپ در بخشی از سخنان خود به «کی‌یر استارمر» نخست‌وزیر انگلیس اشاره کرد و با لحنی تحقیرآمیز گفت:

«این شخصی که با او سر و کار داریم، وینستون چرچیل نیست.»

محور اختلاف؛ پایگاه‌های نظامی انگلیس برای حمله به ایران

بر اساس گزارش رسانه‌ها، مهم‌ترین محور اختلاف میان واشنگتن و لندن به درخواست آمریکا برای استفاده از پایگاه‌های نظامی انگلیس بازمی‌گردد.

ترامپ از دولت انگلیس خواسته بود که اجازه دهد ارتش آمریکا از برخی پایگاه‌های نظامی این کشور برای اجرای عملیات علیه ایران استفاده کند؛ از جمله:

• پایگاه استراتژیک دیگو گارسیا در مجمع‌الجزایر چاگوس در اقیانوس هند

• پایگاه نیروی هوایی سلطنتی فیرفورد در گلاسترشر انگلیس.

اما دولت انگلیس با این درخواست مخالفت کرد. گزارش روزنامه تایمز نشان می‌دهد که کی‌یر استارمر در گفت‌وگویی با ترامپ اعلام کرده است که چنین اقدامی می‌تواند «نقض قوانین بین‌المللی» تلقی شود.

واکنش تند ترامپ؛ تهدید و انتقاد از متحدان

ترامپ تنها به انتقاد از نخست‌وزیر انگلیس بسنده نکرد. او در همان نشست به «پدرو سانچز» نخست‌وزیر اسپانیا نیز حمله کرد و تهدید کرد که در صورت ادامه مخالفت مادرید با حملات آمریکا به ایران، ممکن است واشنگتن تحریم‌هایی کامل علیه اسپانیا اعمال کند.

این سخنان نشانه‌ای از افزایش تنش در روابط فراآتلانتیک است؛ روابطی که از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون یکی از پایه‌های اصلی نظم غربی محسوب می‌شود.

ترامپ همچنین در اظهاراتی دیگر با کنایه به لندن گفت: «بریتانیا، متحد بزرگ سابق ما، شاید بالاخره به طور جدی به ارسال دو ناو هواپیمابر به خاورمیانه فکر کند. اشکالی ندارد؛ ما دیگر به آنها نیازی نداریم، اما این موضوع را به خاطر خواهیم داشت.»

او در ادامه افزود: «ما به کسانی که پس از پیروزی به جنگ می‌پیوندند، نیازی نداریم.»

این جملات نشان می‌دهد که دولت آمریکا از عدم مشارکت مستقیم برخی متحدان اروپایی در جنگ علیه ایران به‌شدت ناراضی است.

سکوت آلمان و احتیاط اروپا

در همان دیدار کاخ سفید، «فردریش مرتس» صدراعظم آلمان ترجیح داد در برابر انتقادات ترامپ سکوت کند. با این حال او بعداً به خبرنگاران گفت که این مسائل را در گفت‌وگویی خصوصی با رئیس‌جمهور آمریکا مطرح کرده است، زیرا نمی‌خواسته اختلافات به شکل علنی گسترش پیدا کند.

این رویکرد نشان‌دهنده سیاست کلی بسیاری از دولت‌های اروپایی است؛ سیاستی که تلاش می‌کند از یک سو روابط استراتژیک با آمریکا حفظ شود و از سوی دیگر اروپا وارد جنگی گسترده در خاورمیانه نشود.

موضع مبهم اروپا؛ حمایت محدود بدون تأیید جنگ

کشور‌های اروپایی در واکنش به حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به ایران رویکردی محتاطانه در پیش گرفته‌اند. آلمان، فرانسه و انگلیس که در ادبیات دیپلماتیک به گروه E۳ معروف هستند، در بیانیه‌ای مشترک از تأیید یا محکوم کردن صریح این حملات خودداری کردند.

این موضع دوگانه نشان‌دهنده تعادلی است که اروپا تلاش می‌کند آن را حفظ کند. از یک سو، کشور‌های اروپایی نمی‌خواهند روابط راهبردی خود با واشنگتن را به خطر بیندازند؛ اما از سوی دیگر، بسیاری از آنها تمایلی به حمایت آشکار از جنگی ندارند که مشروعیت قانونی ندارد.

نگرانی اروپا از گسترش جنگ در خاورمیانه

یکی از دلایل اصلی احتیاط اروپا، نگرانی از گسترش جنگ در خاورمیانه است. تجربه جنگ‌های عراق، افغانستان و لیبی نشان داده است که هرگونه بی‌ثباتی در منطقه می‌تواند موجی از پیامد‌های امنیتی و انسانی برای اروپا به همراه داشته باشد.

از جمله این پیامد‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افزایش موج مهاجرت به اروپا

• بی‌ثباتی در بازار انرژی

• تشدید بحران‌های اقتصادی

به همین دلیل بسیاری از دولت‌های اروپایی ترجیح می‌دهند در این مرحله از مشارکت مستقیم در عملیات نظامی علیه ایران خودداری کنند.

افکار عمومی اروپا و مخالفت با جنگ

عامل مهم دیگری که بر تصمیم دولت‌های اروپایی تأثیر گذاشته، افکار عمومی داخلی است. نظرسنجی‌های اخیر در برخی کشور‌های اروپایی نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از شهروندان این کشور‌ها با ورود اروپا به جنگی تازه در خاورمیانه مخالف هستند.

در بسیاری از پایتخت‌های اروپایی نیز تظاهراتی در اعتراض به حملات علیه ایران برگزار شده است. این فشار اجتماعی باعث شده است که دولت‌های اروپایی با احتیاط بیشتری در این بحران عمل کنند.

بحران در روابط سنتی آمریکا و انگلیس

روابط آمریکا و انگلیس همواره به عنوان یکی از نزدیک‌ترین اتحاد‌های سیاسی و نظامی جهان شناخته می‌شود؛ اتحادی که گاه از آن با عنوان «روابط ویژه» یاد می‌شود.

با این حال اختلاف اخیر نشان می‌دهد که حتی این اتحاد تاریخی نیز در برابر تحولات ژئوپلیتیکی جدید آسیب‌پذیر است. مخالفت لندن با استفاده از پایگاه‌های نظامی خود برای حمله به ایران یکی از نادرترین مواردی است که در آن انگلیس درخواست مستقیم آمریکا را رد کرده است.

برخی تحلیلگران معتقدند این تصمیم لندن نشان‌دهنده تلاش دولت استارمر برای حفظ فاصله از جنگی است که ممکن است پیامد‌های پیش‌بینی‌ناپذیری داشته باشد.

مسئله جزایر چاگوس؛ ریشه‌ای دیگر از اختلاف

در میان اختلافات اخیر، موضوع جزایر چاگوس نیز نقش مهمی ایفا کرده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که ترامپ در واکنش به مخالفت لندن با استفاده از پایگاه‌های نظامی، حمایت خود از توافق مربوط به این مجمع‌الجزایر را پس گرفته است.

جزایر چاگوس که در اقیانوس هند قرار دارند، یکی از نقاط راهبردی مهم برای عملیات نظامی آمریکا و انگلیس به شمار می‌روند. پایگاه دیگو گارسیا در این منطقه سال‌هاست که به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز لجستیکی ارتش آمریکا در اقیانوس هند شناخته می‌شود؛ بنابراین اختلاف بر سر این پایگاه‌ها تنها یک مسئله تاکتیکی نیست، بلکه می‌تواند پیامد‌های بلندمدتی برای همکاری نظامی دو کشور داشته باشد.

تحلیل ایران؛ اروپا تصمیم عاقلانه‌تری گرفت

در داخل ایران نیز برخی مقامات به این اختلافات واکنش نشان داده‌اند. دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در اظهاراتی اعلام کرد که اروپایی‌ها در این جنگ از ترامپ پیروی نکردند و تصمیم محتاطانه‌تری گرفتند.

او گفت حتی نخست‌وزیر انگلیس که یکی از نزدیک‌ترین متحدان آمریکا محسوب می‌شود، در این جنگ کمکی به واشنگتن نکرده است.

به گفته او، رفتار اروپا نشان می‌دهد که بسیاری از کشور‌ها نسبت به پیامد‌های یک جنگ گسترده در منطقه آگاه هستند.

اختلافات اخیر میان آمریکا و برخی کشور‌های اروپایی، به‌ویژه انگلیس، نشان می‌دهد که جنگ علیه ایران نه‌تنها بحران جدیدی در خاورمیانه ایجاد کرده بلکه شکاف‌هایی را در درون جبهه غرب نیز آشکار ساخته است.

در حالی که واشنگتن تلاش می‌کند حمایت کامل متحدان خود را جلب کند، بسیاری از دولت‌های اروپایی ترجیح می‌دهند با احتیاط بیشتری عمل کنند و از ورود مستقیم به جنگی تازه خودداری نمایند.