افزایش تولیدبه رغم کاهش کلنی ؛ زنبورداری کردستان درمسیربهبود کیفیت وتوسعه صنعتی

باشگاه خبرنگاران جوان؛فاطمه محمدی-استان کردستان با برخورداری از تنوع زیستی گیاهی و آب‌وهوای منحصر‌به‌فرد خود، ‏همواره به عنوان یکی از قطب‌های بالقوه تولید عسل مرغوب در کشور مطرح بوده ‏است. صنعت زنبورداری این استان که سهم قابل توجهی در اشتغال پایدار روستایی و ‏تولید محصولات با ارزش افزوده بالا نظیر ژل رویال و گرده‌افشانی دارد، با وجود ‏کاهش ۷ درصدی تعداد کلنی‌ها در سال جاری، مسیری متضاد را طی کرده و توانسته ‏است با ارتقاء بهره‌وری، ۷‏‎ ‎درصد افزایش در تولید کل عسل را به ثبت برساند. این ‏دستاورد که محصول تمرکز بر کلنی‌های مدرن و آموزش تخصصی است، نشان از ‏حرکت به سمت بهبود کیفیت و توسعه صنعتی دارد. با این حال، فعالان این حوزه بر ‏لزوم حمایت‌های ساختاری برای غلبه بر چالش‌هایی نظیر کمبود تسهیلات و نیاز به ‏برندسازی تأکید می‌کنند تا این رشد پایدار بماند‎. ‎

مادح حسامی، مدیر امور طیور سازمان جهاد کشاورزی استان کردستان، با اشاره به ‏وضعیت فعلی زنبورداری در استان گفت:در حال حاضر تعداد کلنی‌های زنبور عسل در ‏کردستان ۲۷۹ هزار و ۲۵۶ کلنی است که نسبت به سال گذشته حدود ۷ درصد کاهش ‏داشته است. همچنین تعداد کل زنبورستان‌های استان ۶۷۶۴ واحد بوده و در مقایسه با ‏سال قبل نیز حدود ۷ درصد کاهش را تجربه کرده است. ‏

وی افزود:میانگین تعداد کلنی به ازای هر زنبورستان حدود ۴۱ کلنی است که نشان‌دهنده ‏پراکندگی منطقی در میان زنبورداران استان است. ‏

مدیر امور طیور سازمان جهاد کشاورزی کردستان با اشاره به نقش اقتصادی زنبورداری ‏در استان گفت:در حال حاضر۹ هزارو ۲۷۷ نفر در استان در حرفه زنبورداری مشغول ‏به فعالیت هستند و این شغل یکی از زمینه‌های مهم اشتغال پایدار و تولید در مناطق ‏روستایی و کوهستانی محسوب می‌شود. ‏

وی با تأکید بر مدرن بودن صنعت زنبورداری استان اظهار داشت:حدود ۹۸ درصد ‏کلنی‌های زنبورعسل در استان مدرن هستند و تنها ۲ درصد بومی محسوب می‌شوند. ‏

مدیر امور طیور سازمان جهاد کشاورزی کردستان گفت:همچنین ۸۸ درصد زنبورداران ‏استان باسواد بوده و این موضوع نشان‌دهنده رشد دانش و آگاهی فعالان این حوزه است. ‏

حسامی افزود: سازمان جهاد کشاورزی ‏در راستای افزایش دانش فنی و توان تولید ‏زنبورداران استان سالانه به حدود ۳۰۰ نفر در سطح مبتدی و ۳۰۰ نفر در سطح پیشرفته ‏آموزش ‏زنبورداری ارائه می‌دهد. ‏

وی با اشاره به افزایش تولید عسل و تنوع فرآورده‌های این محصول گفت: میانگین تولید ‏به ازای هر کلنی زنبورعسل مدرن ۷.۷ کیلوگرم و در کلنی‌های بومی ۲.۷ کیلوگرم ‏است. در مجموع امسال ۲ هزارو ۱۰۵ تن عسل در استان تولید شده که نسبت به سال ‏گذشته حدود ۷ درصد افزایش داشته است. ‏

مدیر امور طیوردر ادامه میزان تولید ژل رویال در استان را ۲۹۲ کیلوگرم عنوان کرد ‏وافزود: سایر فرآورده‌های زنبورعسل شامل موم، بره‌موم و گرده گل در مجموع ۱۶۳ تن ‏تولید شده است. همچنین در سال جاری ۹۱ گرم زهر زنبور عسل استخراج گردیده است. ‏

حسامی بااشاره به جایگاه تولیدعسل استان در کشور گفت:از نظر حجم تولید، کردستان ‏رتبه ۱۵ کشور را دارد، اما از نظر کیفیت، بدون تردید جزو برترین تولیدکنندگان عسل ‏طبیعی کشور است. عسل کردستان به عنوان یکی از سوغات‌های مهم استان شناخته ‏می‌شود و شهرت بالایی در میان گردشگران دارد. ‏

وی به فعالیت تولیدکنندگان ملکه زنبور و توسعه زنجیره تولید دراستان اشاره کرد ‏وگفت:در حال حاضر ۳۵ نفر در استان در زمینه تولید ملکه زنبورعسل فعالند و در سال ‏جاری بیش از ۴۹ هزار فروند ملکه تولید کرده‌اند. این رقم نشان‌دهنده ظرفیت بالای ‏استان در خودکفایی و اصلاح نژاد زنبورهاست. ‏

مدیر امور طیور ادامه داد:برای توسعه حرفه زنبورداری در کردستان باید سرمایه‌گذاری ‏بیشتری انجام شود تا زنجیره کامل تولیدات زنبورعسل ازساخت کارخانه‌های تولید کندو ‏و موم آج کنی تا واحد‌های فرآوری، بسته‌بندی، برند‌سازی و توزیع استاندارد محصولات ‏شکل گیرد ‏

وی با اشاره به آمار مصرف گفت:مصرف سرانه عسل در استان کردستان کمتر از یک ‏کیلوگرم در سال است و نسبت به میانگین مصرف کشور پایین‌تر است. فرهنگ‌سازی ‏برای مصرف عسل طبیعی و معرفی خواص درمانی آن می‌تواند در افزایش تقاضا و ‏رونق اقتصادی این صنعت مؤثر باشد. ‏

تقویت زنجیره عسل در کردستان؛ حرکت اتحادیه زنبورداران به‌سوی توسعه پایدار

مهران محمدی‌خواه، مدیرعامل اتحادیه زنبورداران استان کردستان، با بررسی جزئیات ‏فعالیت‌ها، ظرفیت‌ها و چالش‌های این بخش از کشاورزی استان اظهار داشت:در حال ‏حاضر در هر شهرستان استان کردستان یک تعاونی زنبورداران فعال است و در مجموع ‏‏۱۰ تعاونی تحت نظارت اتحادیه فعالیت می‌کنند. این تعاونی‌ها در زمینه تأمین نهاده‌ها، ‏فروش محصولات و آموزش زنبورداران نقش محوری دارند. ‏

وی با اشاره به وضعیت تأمین نهاده‌ها در استان گفت:در سال جاری حدود ۵۰۰ تن شکر ‏میان زنبورداران استان توزیع شد. البته دو سال است که شکر یارانه‌ای حذف شده و ما ‏شکر را با قیمت مصوب دولتی از طریق تعاونی‌ها در اختیار بهره‌برداران قرار می‌دهیم. ‏

مدیرعامل اتحادیه زنبورداران کردستان افزود:بر اساس تابلو فروش بازارگاه و اطلاعات ‏تامین‌کنندگان، شکر از هر نقطه‌ای که قیمت، کیفیت و هزینه حمل‌ونقل مناسبی داشته ‏باشد، تأمین می‌شود تا فشار کمتری به زنبورداران وارد شود. ‏

محمدی‌خواه با اشاره به اقدامات توسعه‌ای اتحادیه گفت:اتحادیه زنبورداران کردستان از دو ‏سال گذشته با صندوق حمایت از توسعه کشاورزی استان همکاری نزدیکی داشته و در ‏نتیجه، زنجیره عسل استان کردستان راه‌اندازی شده است. این زنجیره در راستای تامین ‏نهاده‌ها، خرید و فروش عسل و ساماندهی بازار فعالیت دارد. ‏

وی افزود:تمام علاقه‌مندان به فعالیت در این حوزه می‌توانند با مراجعه به تعاونی‌های ‏زنبورداران شهرستان‌ها نسبت به دریافت مجوز زنبورداری و عضویت در تعاونی‌ها اقدام ‏کنند. ‏

مدیرعامل اتحادیه گفت:درحال حاضربیش ازهزارو ۱۲ نفر دارای پروانه فعالیت ‏زنبورداری در استان کردستان هستند و این تعداد هر سال رو به افزایش است. ‏

محمدی‌خواه با بیان اینکه هزینه تولید در سال‌های اخیر افزایش یافته، عنوان کرد: افزایش ‏قیمت نهاده‌هایی همچون شکر، موم، دارو، هزینه حمل‌ونقل، کندو و سایر تجهیزات، ‏به‌طور مستقیم بر قیمت تمام‌شده هر کلنی و به‌ویژه عسل اثرگذار است. همین موضوع ‏باعث کاهش حاشیه سود برخی زنبورداران شده است. ‏

وی به صنعت بسته‌بندی عسل در کردستان اشاره کردوافزود:هم‌اکنون چهار کارخانه و ‏کارگاه بسته‌بندی عسل در استان فعالیت می‌کنند. تلاش ما این است که با ارتقای کیفیت و ‏برندینگ مشترک تعاونی‌ها، عسل کردستان در بازار داخلی و حتی صادرات جایگاه ‏مشخصی پیدا کند. ‏

مدیرعامل اتحادیه زنبورداران استان کردستان بااشاره به چالش‌های مهم صنعت ‏زنبورداری دراستان گفت:این صنعت با مشکلاتی همچون عدم وجود بیمه تأمین اجتماعی ‏برای زنبورداران، حذف شکر یارانه‌ای و افزایش هزینه تأمین نهاده‌ها، مشکلات فروش ‏عسل و فرآورده‌های جانبی، نبود خط اعتباری و تسهیلات بانکی ویژه زنبورداران در ‏سال‌های اخیر، کمبود دارو‌های استاندارد و مطمئن برای حفظ سلامت زنبور‌ها و وجود ‏عسل‌های تقلبی در بازار که اعتماد مصرف‌کننده را کاهش می‌دهد، نیز مواجه است. ‏

محمدی‌خواه تأکید کرد:برای پایداری این صنعت لازم است حمایت‌های دولتی، تامین ‏تسهیلات، بیمه فعالان، و نظارت جدی بر بازار عسل بیش از پیش مورد توجه مدیران ‏استانی و ملی قرار گیرد. ‏

زنبورداری در کردستان؛ طلای شیرینی که از دل کوه و آموزش می‌جوشد

موسی شریفی یکی از فعالان باسابقه زنبورداری استان کردستان، با اشاره به شرایط ‏اقلیمی استان گفت: برای پرورش زنبور عسل، نخستین اصل، شرایط مناسب آب‌وهوایی ‏و سپس طبیعت غنی منطقه است. استان کردستان هر دو ویژگی را داراست و همین ‏موضوع زمینه‌ساز کیفیت بالای محصولات زنبورستان‌های این منطقه شده است. ‏

وی ادامه داد:مرحله بعدی، آموزش و آشنایی زنبورداران با پارامتر‌های طبیعی است. ‏آموزش نقش اول را دارد؛ زیرا اگر بهره‌بردار نداند چگونه از چالش‌های طبیعت ‏به‌درستی استفاده کند، بخش زیادی از ظرفیت‌ها از میان می‌رود. ‏

این کارشناس حوزه زنبورداری با اشاره به طبیعت غنی به عنوان رمز کیفیت عسل ‏کردستان افزود:از نقاط قوت زنبورداری دراین استان، شرایط آب‌وهوایی خاص و ‏ارتفاع از سطح دریاست. این دو عامل، در کنار پوشش گیاهی متنوع، موجب تولید عسل ‏منحصربه‌فردی می‌شود. ‏

شریفی بیان کرد:گرده گل‌های کوهی استان بسیار معروف است و ژل رویال تولیدشده در ‏این منطقه از نظر کیفیت، رتبه اول کشور را به خود اختصاص داده و نسبت به ‏استان‌های دیگر خواص ویژه‌ای دارد. ‏

‏ وی با اشاره به اینکه پوشش گیاهی متنوع و جنگلی استان نقش مؤثری در تولید بره‌موم ‏دارد، گفت:در کردستان گیاهانی فراوان هستند که دارای رزین و مواد اولیه بره‌موم‌اند، به ‏همین دلیل بره‌موم این استان کیفیت بالایی دارد. ‏

این کارشناس، آموزش رامهمترین کلیدبهره‌وری درصنعت زنبورداری عنوان کردو ‏افزود: اگرچه در دنیا تکنولوژی جایگاه مهمی یافته است، اما در صنعت زنبورداری، ‏آموزش و نحوه تعامل زنبوردار با موجودات داخل کندو اهمیت بسیار بیشتری دارد. ‏فردی که آموزش دیده و تجربه علمی دارد، می‌تواند بیشترین بازدهی را از کندو‌های خود ‏به‌دست آورد. ‏

شریفی در خصوص تشخیص عسل‌های طبیعی از عسل‌های تقلبی نیز گفت:امروز با ‏پیشرفت علم، برخی از عسل‌های تقلبی با استفاده از فروکتوز و ترکیبات مصنوعی تولید ‏می‌شوند. وبهترین راه تشخیص، اعتماد به تولیدکنندگان معتبر و شناخته‌شده است. ‏

او یکی از چالش‌های جدی زنبورداری را تبلیغات ناسالم در فضای مجازی دانست و ‏گفت:تبلیغات غلط در زمینه دارو‌ها و محصولات غیرعلمی باعث کاهش اعتماد ‏مصرف‌کنندگان و آسیب به تولیدکنندگان واقعی عسل شده است. لازم است مسئولان برای ‏جلوگیری از این مشکلات، نظارت و آموزش را جدی‌تر پیگیری کنند. ‏

این فعال حوزه زنبورداری مهم‌ترین راه افزایش تولید و بهره‌وری را استفاده از نژاد‌های ‏بومی دانست و گفت:استان کردستان دارای مناطق سردسیری و گرمسیری است و هر ‏منطقه باید با توجه به شرایط اقلیمی از نژاد مناسب استفاده کند. ‏

وی خاطرنشان کرد:مرکز آموزش و تحقیقات جهاد کشاورزی سالانه دوره‌های آموزشی ‏پرورش زنبور عسل را برگزار می‌کند. علاقه‌مندان پس از گذراندن دوره یک‌هفته‌ای، ‏گواهی دریافت می‌کنند و اگر حداقل ۳۰ کندو داشته باشند، اتحادیه به آنها پروانه ‏بهره‌برداری می‌دهد. ‏

او با تأکید بر کیفیت بالای عسل کردستان گفت:بهتر است از عسل‌های طبیعی این استان ‏در داخل کشور استفاده و حتی به عنوان محصولی دارویی در سبد غذایی خانواده‌ها قرار ‏گیرد. ‏

وی در پایان اظهار داشت:در استان کردستان ظرفیت تولید عسل فراوان است و اگر ‏آموزش‌های لازم به افرادی که علاقمند به اشتغال در صنعت زنبورداری هستند، داده ‏شود، زنبورداری می‌تواند کاملاً توجیه اقتصادی داشته باشد. ‏

افزایش بهره‌وری در کلنی‌های مدرن با تولیدبیش از۲هزار تن عسل نشان‌دهنده پتانسیل ‏بالای زنبورداری دراستان کردستان است. با این حال، تداوم این رشد نیازمند تأمین ‏تسهیلات و بیمه برای زنبورداران و برندسازی متمرکزو تمرکز بر تکمیل زنجیره تولید ‏و فرهنگ‌سازی مصرف عسل طبیعی، به عنوان راهی برای تضمین توسعه پایداروتبدیل ‏ظرفیت‌های طبیعی استان به موفقیت اقتصادی بلندمدت خواهد بود‎. ‎