اگر ایران مورد حمله قرار گیرد، اقتصاد جهانی با چه سناریوهای وحشتناکی مواجه خواهد شد؟

باشگاه خبرنگاران جوان ؛ اعظم پورکند - اگر اسرائیل و آمریکا به ایران حمله کنند، کشورهای آرام و بی‌آلایشی مانند اروپا، استرالیا و نیوزیلند می‌توانند در یک فاجعه اقتصادی عظیم غرق شوند.

ایرانی‌ها تاکید کرده اند که در صوت حمله آمریکا به گونه‌ای تلافی خواهند کرد که می‌تواند اقتصاد جهان را یه سوی سقوط سوق دهد. موضوع این مقاله بررسی چگونگی تحقق این سناریوی احتمالی است.

مقامات ایران می‌دانند که غرب جمعی قوانین بین‌المللی و ممنوعیت راه‌اندازی جنگ‌های تجاوزکارانه را دنبال نخواهد کرد. در این شرایط، یک کشور برای بقا دست به هر کاری خواهد زد، از جمله اقداماتی که تاکنون غیرقابل تصور بوده، مانند غرق کردن ناو یواس‌اس آبراهام لینکلن، نماد قدرت ماشین جنگی آمریکا.

همه نشانه‌ها حاکی از آن است که آمریکا همانند حمله سال ۲۰۰۳ به عراق، به دنبال یک پیروزی سریع و برق‌آسا است؛ مأموریتی بلند پروازانه که ادعا می شود در عرض چند هفته به پایان می‌رسد.

اما جنگ به ندرت کاملاً طبق برنامه پیش می‌رود. آمریکایی‌ها هرگز تصور نمی‌کردند که ۲۰ سال در افغانستان بمانند و تریلیون‌ها دلار هزینه کنند تا از طالبان به... طالبان برسند.

در ادامه، به گزینه‌هایی  اشاره شده که در صورت حمله اولیه به ایران چگونه اقتصاد جهان با بحران مواجه خواهد شد.

توقف تمام پروازهای غیرنظامی در طول درگیری

ایران بدون شلیک حتی یک موشک، به احتمال زیاد می‌تواند تمام پروازهای ورودی و خروجی به کل منطقه خلیج فارس را متوقف کند. این به معنای توقف سفر روزانه ۵۰۰ هزار مسافر است. سالانه بیش از ۱۸۰ میلیون مسافر از فرودگاه‌های دوحه، ابوظبی و دبی عبور می‌کنند. صرف هشدار مبنی بر اینکه کل منطقه خلیج فارس یک منطقه جنگی هوایی است، ترمز تمام شرکت‌های بزرگ هواپیمایی را می‌کشد و تا زمانی که ایران مقاومت کند، پیوند اصلی بین اروپا، آسیا و اقیانوسیه را قطع می‌کند. شرکت‌های بیمه نیز فوراً پوشش تمامی بیمه‌نامه‌های مربوط به این منطقه را لغو می‌کنند. هیچ شرکت هواپیمایی این محدودیت را نادیده نخواهد گرفت. ایران می‌تواند با شلیک چند موشک به باند فرودگاه‌ها یا استفاده از ابزارهای جنگ الکترونیک برای مختل کردن حرکت هواپیماها، بر جدیت این هشدار تأکید کند.

توقف همه محموله‌های نفت و ال‌ ان‌جی

ایران احتمالاً تنگه هرمز به عرض ۳۳ کیلومتر را مین‌گذاری خواهد کرد و عبور هر نفتکش یا کشتی حامل گاز طبیعی مایع شده (ال‌ان‌جی) را به داخل یا خارج از خلیج فارس غیرممکن می‌سازد. علاوه بر مین‌های هوشمند، صدها قایق بدون سرنشین نیمه‌غوطه‌ور نیز به کار گرفته خواهند شد. در سراسر خلیج فارس هزاران موشک کوتاه‌برد ضدکشتی پراکنده شده‌اند که مقابله با آنها عملاً غیرممکن است. با توقف حرکت نفتکش‌ها به مقصد عربستان، قطر، کویت، امارات، عراق و خود ایران، جریان روزانه ۲۱ میلیون بشکه نفت و ال‌ ان‌جی که از تنگه عبور می‌کند، فوراً قطع خواهد شد. شوک قیمتی ناشی از این رویداد بی‌سابقه خواهد بود. کشورهای کوچک و دورافتاده‌ای مانند نیوزیلند ممکن است با کمبود شدید گازوئیل مواجه شوند. پاکسازی مین‌ها از خلیج فارس نیز ممکن است ماه‌ها پس از پایان جنگ طول بکشد.

نابودی سکوهای نفتی و تأسیسات ذخیره‌سازی اسرائیل

سکوهای گازی لویاتان و تامار در دریای مدیترانه اهداف باارزشی برای ایران هستند. ایران با استفاده از ترکیب انبوه پهپادها و موشک‌های بالستیک پرسرعت، به احتمال زیاد می‌تواند از سامانه‌های دفاعی عبور کرده و ضربه‌ای مهلک به یکی از ارکان اصلی سیستم انرژی اسرائیل وارد کند.

بستن کانال سوئز و دریای سرخ به روی کشتی‌های کانتینری و نفتکش‌ها

ایران، حداقل در حال حاضر، توانایی لازم برای بستن کانال سوئز را دارد. کشورهای غربی در طول جنایات جنگی غزه با بی‌تفاوتی به حمایت از فلسطینی‌ها برنخاسته و آمریکا و اسرائیل را به خاطر حملات خشونت‌آمیزی که منشور ملل متحد را پاره کرده، محکوم نکرده‌اند. بستن کانال سوئز، احتمالاً برای ماه‌ها، قطعاً توجه آنها را جلب خواهد کرد. ایران و متحدانش با قطع این شریان حیاتی، موج شوک جنگ را مستقیماً به آستانه مصرف‌کنندگان و صنایع غربی منتقل می‌کنند. انصارالله و ایران با زرادخانه‌ای از مهمات، موشک‌های بالستیک ضدکشتی و قایق‌های انتحاری می‌توانند محاصره را اعمال کنند. همانند حریم هوایی خلیج فارس، صرف اعلام منطقه ممنوعه دریایی در دریای سرخ، مسیر کانال سوئز را برای مدت درگیری غیرقابل ممکن کرده و کشتی‌ها را مجبور به تغییر مسیر به دور دماغه «امید نیک» در آفریقای جنوبی خواهد کرد که دو هفته به زمان حمل بار افزوده، حدود ۱۲ درصد از کشتی‌های باری جهان را درگیر کرده و قیمت محصولات بیشماری را افزایش می‌دهد.

حمله به تأسیسات نفتی جمهوری آذربایجان

تاکنون توجه چندانی به جمهوری آذربایجان نشده، اما این کشور می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در پایان این فاجعه قریب‌الوقوع داشته باشد. آذربایجان با ایران در جنوب و دریای خزر در شرق، متحد آمریکا و اسرائیل بوده و ۴۰ درصد از نفت وارداتی اسرائیل را از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیحان تأمین می‌کند. اگر آذربایجان اجازه دهد هواپیماها یا گروه‌های مسلح آمریکایی یا اسرائیلی از خاکش حملاتی را ترتیب دهند، ایران احتمالاً با نابودی این خط لوله و تأسیسات نفتی مرتبط تلافی خواهد کرد.

نابودی تأسیسات ال‌ ان‌جی قطر

پس از آنکه آمریکا و اتحادیه اروپا تا حد زیادی دسترسی به نفت و گاز ارزان روسیه را قطع کردند، کشورهای اروپایی به شدت به ال‌ ان‌جی آمریکا و قطر وابسته شدند. این یک آسیب‌پذیری ایجاد می‌کند که ایران می‌تواند از آن برای ضربه‌ای ویرانگر استفاده کند. یک حمله دقیق به خطوط تولید و مایع‌سازی گاز (قطارهای مایع‌سازی) در مجتمع راس لفان قطر بمبی در بازار جهانی گاز خواهد بود. ایران برای بهبود روابط با همسایگان عرب خود سرمایه‌گذاری زیادی کرده و این اقدام آخرین راهکار خواهد بود، اما پایگاه العدید قطر بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه بوده و بیش از ۱۰ هزار سرباز آمریکایی در آن مستقر هستند. هرگونه استفاده از زور از خاک قطر، جعبه پاندورا را خواهد گشود.

نابودی تأسیسات نفتی عربستان و دیگر کشورها

ایران و عربستان از سال ۲۰۲۰ انرژی زیادی صرف احیای روابط خود کرده‌اند. ایران از حمله مستقیم به تأسیسات عربستان خودداری خواهد کرد، مگر اینکه تلاشی برای شکستن محاصره ایران صورت گیرد یا عربستان به نیروهای آمریکایی اجازه حمله از خاک خود را بدهد.

نابودی تأسیسات ذخیره‌سازی کود در خلیج فارس

این نیز آخرین راهکار و به قیمت تجدید خصومت با عربستان خواهد بود. اما افراد ناامید دست به کارهای ناامیدانه می‌زنند. عربستان دومین صادرکننده بزرگ کودهای فسفاته در جهان است و حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی (و تقریباً ۶۳ درصد از واردات اوره نیوزیلند) را تأمین می‌کند. بسیاری از مزارع استرالیا و نیوزیلند بدون آنکه لزوماً از منبع آن آگاه باشند، برای تولید مواد غذایی به این منابع وابسته هستند.

غرق کردن ناو یواس‌اس آبراهام لینکلن یا دیگر کشتی‌های بزرگ

رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است جنگ تجاوزکارانه خود را علیه ایران، مثلاً با یک حمله به مقامات آغاز کند. اگر ناو یواس‌اس آبراهام لینکلن - محافظت‌شده‌ترین کشتی در تاریخ بشر - با ۶۰۰۰ سرباز آمریکایی، یک رآکتور هسته‌ای، حدود ۹۰ فروند هواپیما و صدها نوع موشک، با شلیک چند موشک فراصوت ایرانی با سرعت ۸ ماخ (حدود ۱۰ هزار کیلومتر در ساعت) به قعر دریا فرستاده شود، چه کسی باید پاسخگو باشد؟ طبق قوانین بین‌المللی، آن شخص دونالد ترامپ، نامزد جایزه صلح نوبل خواهد بود.

پرتاب هزاران موشک به سمت اسرائیل برای نابودی اقتصاد آن

در سال ۲۰۲۵، دیدیم که ایران با استفاده از موشک‌های قدیمی‌تر و انبوه پهپادها، گنبد آهنین را به «الک» تبدیل کرد. آیا اسرائیلی‌ها توانسته‌اند به اندازه کافی سامانه‌های دفاع هوایی برای متوقف کردن طوفانی از هزاران موشک و پهپاد که زیرساخت‌های کلیدی اقتصادشان را هدف گرفته، جمع‌آوری کنند؟ احتمالاً خیر. آیا ایران قادر به شلیک آنها خواهد بود؟ چه کسی می‌داند.

حمایت متحدان ایران در منطقه

آیا شبه‌نظامیان قدرتمند عراقی برای حمایت از ایران قیام کرده و زندگی را برای آمریکایی‌ها و دیگر منافع غربی در عراق غیرقابل تحمل خواهند کرد؟ انصارالله (حوثی‌ها) چگونه واکنش نشان خواهد داد؟ آیا حزب‌الله خطر پیوستن به حمله را به جان می‌خرد؟

در حقیقت، هیچ‌یک از ما نمی‌دانیم چه اتفاقی خواهد افتاد و نه این که پس از یک حمله، ایرانی‌ها چه کاری مایل یا قادر به انجام آن خواهند بود. زمان و خشونت آمریکا پاسخ را روشن خواهد کرد.

منبع: آسیا پاسیفیک ریپورت